tekst Emanuela Czuba, psycholog, Psychoterapeuta w trakcie 4letniego szkolenia CBT, Trener TUS

W psychologii rozwojowej szczególne znaczenie odgrywa teoria przywiązania stworzona przez
Johna Bowlby’ego. Zgodnie z nią więzi, jakie tworzy dziecko już od pierwszych dni życia,
warunkują dalsze wchodzenie w relacje z innymi. Rozróżnia się cztery typy przywiązania:
bezpieczne, pozabezpieczne – unikanie, pozabezpieczne – opór, zdezorganizowane. Najbardziej
pożądanym, gdyż będącym czynnikiem wspieranie prawidłowego funkcjonowania społeczno-
emocjonalnego oraz adekwatnej samooceny, jest typ bezpieczny. Powstawanie bezpiecznego stylu
przywiązania warunkują: stabilność kontaktów z opiekunem, tj. dziecko wie, że nawet jeśli opiekun
jest nieobecny, wróci, gdyż zawsze wraca; okazywanie dziecku aktywnego zainteresowania
komunikatami, jakie wysyła; zapewnianie dziecku poczucia bezpieczeństwa i zaspokajanie jego
potrzeb; fizyczna bliskość (Schaffer, 2018).
W sytuacji konfliktowej, filary tworzące bezpieczny styl przywiązania są naruszane. Niezależnie od
tego, czy dziecko jest częścią konfliktu, czy „jedynie” go obserwuje, doświadcza wielu
negatywnych interakcji obniżających poczucie bezpieczeństwa, ogranicza się bliskość fizyczna,
którą zastępuje oschłość lub wycofanie z kontaktu, zaś absorbujący charakter konfliktu odbiera
dziecku uwagę, którą normalnie poświęcaliby mu opiekunowie.
Długotrwałe przebywanie w skonfliktowanym środowisku odbija się negatywnie na zdolności do
tworzenia głębokich, opartych na zaufaniu relacjach, obniża samoocenę, obniża zdolność do
prawidłowej i zdrowej regulacji emocji. Nawet u dzieci, u których wykształcił się bezpieczny styl
przywiązania, jeśli dojdzie do znacznej zmiany środowiska rodzinnego, może nastąpić zmiana styli
przywiązania na pozabezpieczny, to z kolei stanowi ryzyko przeżywania trudności psychicznych
odczuwanych przez dziecko oraz zmian w zachowaniu obserwowanych przez otoczenie. U
starszych dzieci i młodzieży, które doświadczają konfliktu rodzicielskiego, częściej obserwowane
są epizody depresji, niedostosowania społecznego, agresji, przestępczości, zaburzeń osobowości, a
w dorosłym życiu częściej doświadczają trudności w relacjach i rozwodów (Jankowiak, 2015).
Konflikty są nieuchronne, więc próba ich całkowitego wyeliminowania ze środowiska dziecka jest
skazana na porażkę. Warto jednak zwracać szczególną uwagę na to, by w miarę możliwości
rozwiązywać je na bieżąco oraz podejmować w gronie rodzinnym dyskusję na temat
konstruktywnego rozwiązywania nieporozumień. W przypadku rozwodu rodziców nieodzowną
pomocą będzie wsparcie psychologa, który będzie wspierał zarówno dorosłych jak i dzieci w tej
trudnej sytuacji.
Bibliografia:
Jankowiak, B. (2015). Konflikt między rodzicami jako czynnik ryzyka nieprzystosowania dzieci i
młodzieży. Studia Edukacyjne (36), 165-178. DOI: 10.14746/se.2015.36.10
Schaffer, H. R. (2012). Psychologia dziecka. Warszawa: PWN.

Call Now Button